زگیل تناسلی یکی از شایعترین بیماریهای مرتبط با ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV است که معمولاً از طریق تماس جنسی منتقل میشود. زگیلها ممکن است به صورت یک ضایعه کوچک یا به شکل چندین برجستگی در ناحیه تناسلی، اطراف مقعد یا سایر قسمتهای ناحیه تناسلی ظاهر شوند.
یکی از مهمترین سؤالات افرادی که با این مشکل مواجه میشوند این است که:
زگیل تناسلی چگونه درمان میشود؟ بهترین روش درمان زگیل تناسلی چیست؟ آیا زگیل تناسلی با لیزر یا فریز کردن از بین میرود؟
در این مقاله با روشهای مختلف درمان زگیل تناسلی در مردان و زنان آشنا میشویم و توضیح میدهیم چه زمانی مراجعه به متخصص اورولوژی ضروری است.
توجه: این مطلب جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه و تشخیص پزشک نیست. انتخاب روش درمان زگیل تناسلی باید بر اساس محل، تعداد، اندازه و شرایط فرد انجام شود.
زگیل تناسلی چیست؟
زگیل تناسلی ضایعهای پوستی یا مخاطی است که معمولاً در اثر برخی انواع ویروس HPV (Human Papillomavirus) ایجاد میشود.
HPV انواع مختلفی دارد و همه انواع آن باعث زگیل تناسلی نمیشوند. انواع HPV که بیشتر با زگیل تناسلی ارتباط دارند با انواع پرخطر HPV که با برخی سرطانها مرتبط هستند یکسان نیستند.
زگیل تناسلی ممکن است به صورت:
-
- برجستگیهای کوچک و همرنگ پوست
- ضایعات متعدد
- برجستگیهای شبیه گلکلم
- ضایعات منفرد در اطراف آلت تناسلی
- زگیل در اطراف یا داخل مقعد
- ضایعات در ناحیه تناسلی زنان
ظاهر شود.
گاهی زگیلها کوچک هستند و فرد متوجه وجود آنها نمیشود، اما در بعضی افراد تعداد و اندازه آنها افزایش پیدا میکند.
روش های درمان زگیل تناسلی چیست؟
روش درمان به عواملی مانند تعداد زگیلها، اندازه، محل ضایعات، وضعیت سیستم ایمنی و شرایط بیمار بستگی دارد.
درمانهای مورد استفاده برای زگیل تناسلی شامل موارد زیر هستند:
-
- درمان دارویی موضعی
- کرایوتراپی یا فریز کردن زگیل
- درمان با اسید تریکلرواستیک
- الکتروکوتر یا سوزاندن زگیل
- لیزر
- برداشتن جراحی در موارد خاص
هیچ روش واحدی برای همه بیماران بهترین گزینه نیست و پزشک بر اساس شرایط هر فرد روش مناسب را انتخاب میکند. راهنمای WHO نیز بر انتخاب درمان بر اساس اندازه، ضخامت و محل زگیل و شرایط بیمار تأکید دارد.
۱. درمان دارویی زگیل تناسلی
در بعضی بیماران میتوان از داروهای موضعی تجویزی برای درمان زگیلهای خارجی استفاده کرد.
از جمله داروهایی که در راهنماهای درمانی برای برخی بیماران استفاده میشوند میتوان به ایمیکیمود (Imiquimod) و پودوفیلوکس/پودوفیلوتوکسین (Podofilox/Podophyllotoxin) اشاره کرد.
این داروها باید دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف شوند؛ زیرا استفاده نادرست از داروهای موضعی در ناحیه تناسلی میتواند باعث تحریک، التهاب یا آسیب پوستی شود.
همچنین برخی از این داروها در دوران بارداری مناسب نیستند و انتخاب درمان در دوران بارداری باید توسط پزشک انجام شود. WHO در راهنمای سال ۲۰۲۴ برای برخی درمانهای موضعی محدودیت در بارداری ذکر کرده است.
آیا میتوان زگیل تناسلی را در خانه درمان کرد؟
استفاده خودسرانه از داروهای مخصوص زگیل دست و پا، اسیدها یا مواد سوزاننده برای زگیل تناسلی توصیه نمیشود.
پوست ناحیه تناسلی حساس است و تشخیص اینکه یک ضایعه واقعاً زگیل تناسلی است نیز همیشه صرفاً با نگاه کردن امکانپذیر نیست.
بنابراین بهتر است قبل از شروع درمان، ضایعه توسط پزشک بررسی شود.
۲. کرایوتراپی یا فریز کردن زگیل تناسلی
کرایوتراپی (Cryotherapy) یکی از روشهای رایج درمان زگیل تناسلی است.
در این روش، پزشک با استفاده از سرمای شدید، معمولاً نیتروژن مایع، بافت زگیل را تخریب میکند.
کرایوتراپی ممکن است برای زگیلهای خارجی مناسب باشد و در بسیاری از موارد نیاز به تکرار جلسات دارد.
آیا فریز کردن زگیل تناسلی درد دارد؟
ممکن است هنگام انجام کرایوتراپی احساس سوزش، درد یا ناراحتی ایجاد شود. همچنین بعد از درمان ممکن است قرمزی، تورم یا ایجاد تاول در محل درمان مشاهده شود.
شدت این عوارض به تعداد و محل زگیلها و شرایط فرد بستگی دارد.
۳. درمان زگیل تناسلی با لیزر
لیزر زگیل تناسلی یکی دیگر از روشهایی است که در برخی بیماران و بسته به محل و تعداد ضایعات مورد استفاده قرار میگیرد.
در این روش انرژی لیزر برای تخریب بافت زگیل استفاده میشود.
لیزر ممکن است در مواردی که تعداد زگیلها زیاد است، ضایعات در محلهای خاص قرار دارند یا روشهای دیگر برای بیمار مناسب نیستند، مورد بررسی قرار گیرد.
انتخاب لیزر یا سایر روشهای تخریب ضایعه باید پس از معاینه انجام شود.
نکته مهم این است که برداشتن زگیل به معنی ریشهکن شدن HPV از بدن نیست و احتمال عود وجود دارد. هدف اصلی درمان، از بین بردن ضایعات قابل مشاهده و کاهش علائم است.
۴. الکتروکوتر یا سوزاندن زگیل تناسلی
در روش الکتروکوتر (Electrosurgery/Electrocautery) پزشک با استفاده از انرژی الکتریکی، بافت زگیل را تخریب میکند.
این روش میتواند برای بعضی زگیلهای خارجی مورد استفاده قرار گیرد و معمولاً توسط پزشک انجام میشود.
انتخاب این روش به تعداد، اندازه و محل زگیلها بستگی دارد.
۵. استفاده از اسید تریکلرواستیک
تریکلرواستیک اسید (TCA) یکی دیگر از روشهای درمان برخی زگیلهای تناسلی است که توسط پزشک روی ضایعه اعمال میشود.
این ماده باعث تخریب بافت زگیل میشود و ممکن است نیاز به تکرار درمان داشته باشد.
استفاده از TCA باید توسط فرد آموزشدیده انجام شود، زیرا تماس ماده با پوست سالم میتواند باعث آسیب و سوختگی شیمیایی شود.
WHO در راهنمای درمان زگیلهای آنوژنیتال، TCA را در میان گزینههای درمانی برخی بیماران قرار داده است.
۶. برداشتن جراحی زگیل تناسلی
در برخی موارد، پزشک ممکن است تصمیم بگیرد زگیل را به صورت جراحی بردارد.
این روش میتواند برای بعضی ضایعات بزرگ، متعدد یا مقاوم به درمانهای دیگر مورد استفاده قرار گیرد.
روشهای جراحی و تخریبی از جمله برداشت ضایعه، الکتروسرجری و لیزر در راهنمای CDC به عنوان گزینههای درمانی زگیلهای خارجی ذکر شدهاند.
بهترین روش درمان زگیل تناسلی کدام است؟
یک پاسخ واحد برای همه افراد وجود ندارد.
بهترین روش درمان زگیل تناسلی به شرایط بیمار بستگی دارد.
پزشک هنگام انتخاب روش درمان ممکن است موارد زیر را در نظر بگیرد:
-
- تعداد زگیلها
- اندازه زگیلها
- محل قرارگیری ضایعات
- خارجی یا داخلی بودن ضایعات
- مدت زمان وجود زگیل
- سابقه درمان قبلی
- بارداری
- وضعیت سیستم ایمنی
- ترجیح بیمار
- احتمال عود
به همین دلیل ممکن است برای یک بیمار کرایوتراپی مناسب باشد و برای بیمار دیگر درمان دارویی یا روشهای تخریبی انتخاب شود.
آیا زگیل تناسلی خودبهخود از بین میرود؟
بله، در بعضی افراد زگیلهای تناسلی ممکن است بدون درمان از بین بروند؛ اما در برخی افراد ممکن است ثابت بمانند یا از نظر تعداد و اندازه افزایش پیدا کنند.
بنابراین مشاهده یک ضایعه مشکوک در ناحیه تناسلی به این معنی نیست که حتماً باید منتظر بمانیم تا خودبهخود برطرف شود.
اگر ضایعه جدیدی ایجاد شده، تعداد آن در حال افزایش است یا درباره ماهیت آن مطمئن نیستید، بهتر است توسط پزشک بررسی شود.
آیا درمان زگیل تناسلی باعث از بین رفتن HPV میشود؟
خیر، درمان زگیل با درمان خود ویروس HPV یکسان نیست.
روشهای درمانی مانند کرایوتراپی، لیزر، جراحی یا داروهای موضعی با هدف درمان ضایعات قابل مشاهده انجام میشوند و درمانی برای حذف مستقیم خود HPV محسوب نمیشوند.
در بسیاری از افراد، سیستم ایمنی بدن میتواند عفونت HPV را در طول زمان کنترل کند. با این حال، در برخی افراد ویروس میتواند مدت بیشتری باقی بماند و زگیلها نیز ممکن است عود کنند.
آیا زگیل تناسلی بعد از درمان دوباره برمیگردد؟
بله، عود زگیل تناسلی امکانپذیر است.
حتی اگر تمام زگیلهای قابل مشاهده با لیزر، فریز، جراحی یا سایر روشها برداشته شوند، ممکن است ضایعات جدید در آینده ظاهر شوند.
این مسئله به این دلیل است که درمان ضایعه قابل مشاهده، لزوماً به معنی حذف کامل HPV از بدن نیست.
بنابراین پیگیری پزشکی بعد از درمان اهمیت دارد.
آیا زگیل تناسلی فقط در مردان ایجاد میشود؟
خیر.
زگیل تناسلی هم در مردان و هم در زنان ایجاد میشود.
در مردان ممکن است زگیلها در قسمتهایی مانند:
-
- آلت تناسلی
- اطراف آلت
- کیسه بیضه
- کشاله ران
- اطراف مقعد
ظاهر شوند.
در زنان نیز ممکن است ضایعات در:
-
- اطراف واژن
- فرج
- اطراف مقعد
- ناحیه تناسلی
دیده شوند.
در صورت وجود ضایعات داخل واژن، دهانه رحم یا کانال مقعد، ارزیابی تخصصی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
آیا زگیل تناسلی خطرناک است؟
خود زگیلهای تناسلی معمولاً خوشخیم هستند و انواع HPV که بیشتر باعث زگیل تناسلی میشوند با انواع پرخطر مرتبط با سرطان یکسان نیستند.
با این حال، هر برجستگی یا ضایعهای در ناحیه تناسلی الزاماً زگیل تناسلی نیست.
به همین دلیل اگر ضایعه:
-
- تغییر رنگ داده باشد
- خونریزی کند
- زخم شده باشد
- سفت یا غیرمعمول باشد
- به سرعت رشد کند
- تشخیص آن مشخص نباشد
ممکن است نیاز به بررسی دقیقتر و در برخی موارد نمونهبرداری داشته باشد.
برای درمان زگیل تناسلی به چه پزشکی مراجعه کنیم؟
در مردان، متخصص اورولوژی میتواند ضایعات ناحیه تناسلی را بررسی کرده و در صورت نیاز درباره روش درمان مناسب تصمیمگیری کند.
اگر ضایعه در ناحیه تناسلی یا اطراف مقعد ایجاد شده و نمیدانید زگیل تناسلی است یا خیر، بهتر است از خوددرمانی و استفاده از مواد اسیدی یا داروهای نامشخص خودداری کنید.
تشخیص دقیق، اولین قدم برای انتخاب درمان مناسب است.
آیا شریک جنسی فرد مبتلا به زگیل تناسلی باید معاینه شود؟
از آنجا که HPV میتواند از طریق تماس جنسی منتقل شود، شریک جنسی فرد مبتلا ممکن است در معرض HPV قرار گرفته باشد.
وجود یا عدم وجود زگیل به تنهایی مشخص نمیکند که فرد HPV دارد یا خیر، زیرا عفونت HPV در بسیاری از افراد میتواند بدون علامت باشد.
در صورت وجود زگیل تناسلی، صحبت با پزشک درباره وضعیت شریک جنسی و روشهای کاهش خطر انتقال میتواند مفید باشد.
آیا کاندوم از انتقال HPV جلوگیری میکند؟
استفاده صحیح و مداوم از کاندوم میتواند احتمال انتقال HPV را کاهش دهد، اما محافظت آن کامل نیست؛ زیرا HPV میتواند قسمتهایی از پوست را که توسط کاندوم پوشانده نمیشوند نیز درگیر کند.
واکسن HPV چه نقشی در پیشگیری دارد؟
واکسن HPV یکی از روشهای مهم پیشگیری از برخی عفونتهای HPV و بیماریهای مرتبط با این ویروس است.
واکسن برای درمان زگیل موجود طراحی نشده است؛ بنابراین اگر فردی در حال حاضر زگیل تناسلی دارد، واکسن جایگزین درمان ضایعه نیست. با این حال، بسته به سن و شرایط فرد، ممکن است واکسیناسیون همچنان مطرح باشد.
درباره مناسب بودن واکسن برای خود یا فرزندتان بهتر است با پزشک مشورت کنید.
چه زمانی برای زگیل تناسلی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر هر یک از شرایط زیر را دارید، بهتر است برای معاینه پزشکی اقدام کنید:
-
- برای اولین بار متوجه برجستگی در ناحیه تناسلی شدهاید.
- تعداد یا اندازه ضایعات در حال افزایش است.
- ضایعه خونریزی یا زخم شده است.
- ضایعات بعد از درمان دوباره ظاهر شدهاند.
- از تشخیص زگیل تناسلی مطمئن نیستید.
- در ناحیه مقعد یا داخل مجرای ادرار ضایعه ایجاد شده است.
- باردار هستید و ضایعه مشکوک دارید.
- درمان قبلی نتیجه مطلوبی نداشته است.
تشخیص صحیح اهمیت زیادی دارد، زیرا همه ضایعات تناسلی زگیل نیستند.
دکتر امیرحسین بشاش؛ متخصص کلیه و مجاری ادراری در مشهد
دکتر امیرحسین بشاش متخصص کلیه و مجاری ادراری (اورولوژی) در مشهد است و در زمینه بیماریها و مشکلات مرتبط با دستگاه ادراری و تناسلی مردان فعالیت دارد.
اگر با ضایعه یا زگیل مشکوک در ناحیه تناسلی مواجه شدهاید و میخواهید قبل از شروع درمان، تشخیص دقیق دریافت کنید، مراجعه به متخصص میتواند اولین قدم باشد.
درمان زگیل تناسلی باید بر اساس نوع و محل ضایعه و شرایط بیمار انتخاب شود و از درمانهای خودسرانه در ناحیه تناسلی باید پرهیز کرد.
برای دریافت اطلاعات بیشتر و رزرو نوبت از دکتر امیرحسین بشاش میتوانید از طریق وبسایت رسمی مطب اقدام کنید:
dr-bashash.com/
سوالات متداول درباره درمان زگیل تناسلی
سریعترین روش درمان زگیل تناسلی چیست؟
سرعت درمان به تعداد، اندازه و محل زگیلها و روش انتخابشده بستگی دارد. روشهایی مانند کرایوتراپی، الکتروسرجری، لیزر یا برداشت ضایعه میتوانند برای برخی بیماران مورد استفاده قرار گیرند، اما انتخاب روش باید توسط پزشک انجام شود.
آیا زگیل تناسلی با لیزر کاملاً درمان میشود؟
لیزر میتواند ضایعات قابل مشاهده را از بین ببرد، اما برداشتن زگیل به معنی حذف قطعی HPV از بدن نیست و احتمال عود وجود دارد.
آیا فریز کردن زگیل تناسلی مؤثر است؟
کرایوتراپی یکی از روشهای پذیرفتهشده برای درمان برخی زگیلهای تناسلی خارجی است و ممکن است برای رسیدن به نتیجه مطلوب به چند جلسه درمان نیاز باشد.
آیا زگیل تناسلی خودبهخود خوب میشود؟
در بعضی افراد ممکن است زگیلها بدون درمان از بین بروند، اما در برخی دیگر باقی میمانند یا تعداد و اندازه آنها افزایش پیدا میکند.
آیا زگیل تناسلی همان HPV است؟
زگیل تناسلی یکی از تظاهرات عفونت با برخی انواع HPV است. درمان زگیل به معنی درمان مستقیم و قطعی خود ویروس HPV نیست.
آیا زگیل تناسلی خطر سرطان دارد؟
انواع HPV که معمولاً باعث زگیل تناسلی میشوند با انواع پرخطر HPV که با برخی سرطانها ارتباط دارند متفاوت هستند. با این حال، هر ضایعه تناسلی جدید باید در صورت نیاز توسط پزشک بررسی شود.
برای درمان زگیل تناسلی به چه پزشکی مراجعه کنیم؟
در مردان، متخصص اورولوژی میتواند ضایعات ناحیه تناسلی را بررسی و درباره تشخیص و گزینههای درمانی مناسب تصمیمگیری کند.
آیا میتوان زگیل تناسلی را در خانه از بین برد؟
برخی داروهای موضعی با نسخه برای بعضی زگیلهای خارجی وجود دارند، اما استفاده خودسرانه از اسیدها، داروهای مخصوص زگیل دست و پا یا مواد سوزاننده در ناحیه تناسلی میتواند باعث آسیب پوستی شود. بهتر است درمان با تشخیص و دستور پزشک انجام شود.
اگر ضایعهای در ناحیه تناسلی مشاهده کردهاید و درباره زگیل تناسلی بودن آن مطمئن نیستید، تشخیص درست قبل از شروع درمان اهمیت زیادی دارد.